De mythe: ‘natuurlijk’ is altijd zachtaardig

De aanname dat alles wat uit de natuur komt per definitie goed is voor je huid, is helaas een misverstand. Planten en bloemen hebben allerlei mechanismen om zichzelf te beschermen, en die kunnen voor onze huid best heftig zijn. Denk aan de geurstoffen in essentiële oliën. Lavendel, tea tree, pepermunt en citrusoliën ruiken fantastisch, maar het zijn krachtige, geconcentreerde stoffen. Ze bevatten componenten als linalool, limonene en geraniol die bij veel mensen voor irritatie of zelfs een allergische reactie kunnen zorgen. Een gevoelige huid reageert hier vaak als eerste op.

Een ander voorbeeld is toverhazelaar (witch hazel), dat je vaak in toners ziet. Het bevat tannines, stoffen die een samentrekkend effect hebben. Dat voelt misschien even lekker ‘schoon’, maar op de lange termijn kan het de huidbarrière strippen en uitdrogen. Hetzelfde geldt voor menthol; de verkoelende tinteling is eigenlijk een teken van irritatie. Hoewel deze ingrediënten 100% natuurlijk zijn, zijn ze dus niet per se mild voor een huid die al wat kwetsbaar is.

Ingrediënten die je beter kunt vermijden

Als je een gevoelige huid hebt, is het leren lezen van de ingrediëntenlijst (de INCI) misschien wel de belangrijkste stap die je kunt zetten. Het is even oefenen, maar het loont echt. Hier zijn een paar veelvoorkomende boosdoeners die je beter kunt laten staan:

• Parfum: Dit is de grootste veroorzaker van contactallergie in cosmetica. Het lastige is dat ‘parfum’ op de lijst een verzamelnaam kan zijn voor tientallen verschillende geurstoffen. Zowel synthetische als natuurlijke geurstoffen kunnen problemen geven. De claim ‘parfumvrij’ is daarom een van de meest waardevolle. Let ook op essentiële oliën, die vaak als ‘natuurlijk parfum’ worden ingezet.
• Gedenatureerde alcohol (Alcohol Denat.): Dit type alcohol wordt gebruikt om producten snel te laten drogen en lichter te laten aanvoelen. Het heeft echter een sterk uitdrogend en irriterend effect op de huidbarrière. Het verstoort de natuurlijke oliën en vetten die je huid juist nodig heeft om gezond te blijven. Let op: er zijn ook ‘goede’ vetalcoholen (zoals Cetyl Alcohol) die juist verzorgend zijn. Het gaat specifiek om de uitdrogende varianten.
• Agressieve sulfaten (SLS en SLES): Sodium Lauryl Sulfate en Sodium Laureth Sulfate zijn krachtige reinigers die veel schuim produceren. Je vindt ze vaak in zachte gezichtsreinigers, douchegels en shampoos. Ze zijn zó effectief in het oplossen van vet dat ze ook je natuurlijke huidvetten meenemen, wat leidt tot uitdroging en irritatie. Er zijn gelukkig veel mildere, sulfaatvrije reinigers op de markt.

Wat werkt dan wel? Kalmerende en herstellende helden

Gelukkig zijn er ook heel veel ingrediënten die een gevoelige huid juist helpen. Ze kalmeren, hydrateren en versterken de huidbarrière, waardoor de huid beter bestand wordt tegen invloeden van buitenaf. Dit zijn ingrediënten waar je naar op zoek kunt in bijvoorbeeld milde dag- en nachtcrèmes.

Een paar voorbeelden van toppers:

• Niacinamide (Vitamine B3): Een echt multitalent. Het kalmeert roodheid, vermindert de zichtbaarheid van poriën, en helpt de huidbarrière te versterken door de aanmaak van ceramiden te stimuleren.
• Ceramiden: Dit zijn lipiden (vetten) die van nature al in je huid voorkomen en een cruciaal onderdeel zijn van je huidbarrière. Door ze toe te voegen, help je de ‘lijm’ tussen je huidcellen te herstellen.
• Hyaluronzuur: Een vochtbinder die tot 1000 keer zijn eigen gewicht in water kan vasthouden. Het zorgt voor hydratatie zonder een vet gevoel achter te laten.
• Panthenol (Pro-vitamine B5): Werkt vochtinbrengend en helpt bij het herstel van de huid. Het staat bekend om zijn kalmerende werking bij irritatie.
• Colloïdaal Havermout: Een klassieker voor de gevoelige huid. Het is bewezen effectief in het verminderen van jeuk en roodheid, bijvoorbeeld bij eczeem.
• Shea Butter: Een rijk en voedend natuurlijk vet, vol met vetzuren en vitamines die de huid verzachten en beschermen.

Hoe zit het met claims op de verpakking?

De wereld van cosmeticaclaims kan verwarrend zijn. Termen als ‘hypoallergeen’ en ‘dermatologisch getest’ klinken geruststellend, maar ze zijn niet wettelijk beschermd. ‘Dermatologisch getest’ betekent alleen dat een product op mensen is getest onder toezicht van een dermatoloog, maar het zegt niets over de resultaten van die test. Een product kan irritatie hebben veroorzaakt en de claim nog steeds dragen.

‘Hypoallergeen’ suggereert een lagere kans op allergische reacties, maar er is geen officiële lijst van ingrediënten die een product wel of niet mag bevatten om deze term te gebruiken. Het is vooral een marketingtool. Voor wie meer wil weten over de zin en onzin van claims, heeft de Consumentenbond hier een interessant artikel over geschreven.

De meest betrouwbare claim voor de gevoelige huid is, zoals eerder genoemd, ‘parfumvrij’. Als je een product kiest dat geen parfum bevat en de ingrediëntenlijst focust op kalmerende stoffen, zit je vaak al een stuk veiliger. Voor diepgaand uitgebreid advies voor de gevoelige huid is de website van Dr. Jetske Ultee ook een goede bron.

Uiteindelijk komt het neer op dit: kijk verder dan de voorkant van de verpakking. Het label ‘natuurlijk’ is geen garantie voor mildheid. De sleutel zit in de ingrediëntenlijst. Leer de een paar bekende irriterende stoffen herkennen en focus op producten met kalmerende en barrièreversterkende ingrediënten. Je huid zal je dankbaar zijn.

Veelgestelde vragen over dit onderwerp